मनातलं अवकाश

​सुनिता देशपांडे ह्यांच ‘मनातलं अवकाश’ हे पुस्तक वाचल्यापासून, कदाचित मला माझ्या मनातल्या अवकशाची जाणिव झाली आहे. दिवसतून एकदातरी विचारांच्या अवकाशयानाला इंधन मिळतचं, आणि काही करायच्या आत ते अवकाशात पोहचतं. तिथून बाहेर पड़णं खूपदा अवघड असतं, कारण जस जग विज्ञानाच्या नियमांनी बांधलेलं असतं, तस मनाच्या अवकाशाला बांधणारा कोणताच नियम नाही आहे.

हे अवकाश खूप मोठ असतच पण, आपलाच भाग असुनदेखील, किंबहुना आपणच तयार केल असुनदेखील, आपल्यालाच त्याची व्याप्ती माहित नसते! कितेकदा आपण एका ठिकाणी जाऊन आलो आहोत, हे देखील आपल्या लक्षात नसतं. जर आपण तयार केलेल्या अवकाशाचा आपल्यालाच ठावठिकाणा नसेल, तर तो दूसऱ्याला तरी कसा लागेल?

जगात जितकी मनं, तेवढे अवकाश! कोणाच्या अवकाशात काय चालल आहे, हे कळणं केवळ अशक्य.. आणि कदाचित तेच बरं आहे, कारण जरं आपल्याला कळलं असतं दुसऱ्याच्या मनात काय चालू आहे, तर आयुषातल्या बऱ्याच चांगल्या क्षणांना आपण मुकलो असतो. आपल्याला माहितदेखील नसतं आणि आपण कोणाच्या तरी अवकाशात मुक्काम केलेला असतो. आणि बऱ्याचदा ज्यांच्या अवकाशत आपलं खास स्थान आहे असं आपल्याला वाटत असतं, त्यांच्या खिजगणतीत देखील आपण नसतो! 

ह्या न दिसणाऱ्या जगात जे काही घड़तं, त्या प्रत्येक गोष्टिचा आपल्यावर खोलवर परिणाम होत असतो. कदाचित बाह्य जगतलं आपल स्वरुप, हे मनातलं अवकाशच ठरावतं. आपल्या क्रिया व प्रतिक्रिया हे अवकाशचं ठरावतं. जे जे मनाला महत्वाचं वाटतं, ते ते ह्या अवकाशात साठवालं जातं. म्हणूनच प्रत्येकाच अवकाश वेगळ असतं. दोन व्यक्तिंसाठी एका गोष्टचं महत्व कधीच एकसारख नसतं, आणि म्हणूनच त्यांनी स्वतःसाठी बांधलेल जगहि कधीच सारख नसतं. आपल्याला आयुष्यात जे काही मिळतं, आपण ते त्या अवकाशत, आपल्याला हवं तसं बसवतो. तिथे कोणी आपल्याला चुक किंवा बरोबर म्हणणार नसतं. आणि म्हणूनच कदाचित काही लोक त्या अवकाशत जास्त रमतात. तिथे आपण आपण असतो, बाहेरच्या जगतल्या प्रत्येक बदलाने बदलणारे, तरीपणं स्वःत्व  जपणारे…

समुद्र आणि त्याचा किनारा

​समुद्र आणि त्याच्या किनार्याची गोष्टच जरा वेगळी असते. आयुषभर एकमेकांच्या संगतित असतात पण सोबत कधीच नसतात.  दोघाना घर नसतं. माती किनार्याला धरुन ठेवत नाही, कारण किनारा समुद्राच्या संगतित राहून खारा झालेला असतो. आणि समुद्राचा ठाव आजपर्यंत कोण लावू शकलं आहे! त्यांना एकमेकांचा सहारा असतो इतके मात्र खरे. 

कधी कधी किनार्याचे खूप वाइट वाटत. एकच सहारा अणि त्याचा पण प्रत्येक क्षणी वेगळाच चेहरा दिसतो. कधी शांत, शीतल, ज्याची सोबत असेल तर आपण माणसंपण मंत्रमुकद्ध होतो आणि दुसरा इतका खवळलेला, की त्याच्या आठवणीत रामलेल्या किनार्याचापण थारकप उडतो. 

इतक सगळ असूनही समुद्राच्या काही लाटा किनारा कधीच सोडत नाही. किनार्याला समुद्राच्या ओलव्याची आठवण करुंन देण्यासाठी. समुद्रालाही कदाचित वाटत असावा, आपल्याला नेहमी साथ देणाऱ्या किनार्याला कधीही एकट वाटू नये. पण समुद्रालाही माहित असत, आपण फक्त आलावा देऊ शकतो, कायम तिथे नाही राहु शकतं. 

– मंजिरी बोराटे

Beauty from History

Posting some of the photos of ‘Adalaj House Well or Rudabai Stepwell is a stepwell located in the village of Adalaj, close to Ahmedabad city and in Gandhinagar district in the Indian state of Gujarat. it was built in 1499 by Mahmud Nevada for his Queen Rudabai, wife of Veersingh, the Vaghela Cheiftain. It is an example of Indo-Islam fusion architecture work.

The step well or ‘Vav‘, as it is called in Gujarati, is intricately carved and is five stories deep. Such step wells were once integral to the semi-arid regions of Gujarat, as they provided water for drinking, washing and bathing. These wells were also venues for colourful festivals and sacred rituals. 



The steps lead to water and in water, oh dear God, I seek you!

Beauty at every step, as we see the step well! 

Mirroring itself, yet not a complete reflection.

Amazing art work

mindblowing photo frame, couldn’t resist myself! 

Photo credits – Rucha Abhay Pagar